Program hitne intervencije u kulturi za Kino Bistricu u Prizrenu i džamiju u selu Zatrić u Orahovcu

Fond Prince Claus, u sklopu svog Programa Hitnih Intervencija u Kulturi, u partnerstvu sa kancelarijom CHwB Kosovo, će zajedno finansirati hitne intervencije dvaju javnih zaštićenih lokacija kulturne baštine na Kosovu čije je stanje pogoršano. Ovo je nastavak intervencije na tri druga spomenika, koje je finansirao Fond Prince Claus prošle godine.

Bioskop Bistrica se nalazi u istorijskom centru Prizrena. Bioskop je izgrađen 50-tih  godina XX veka. U ovoj zgradi se najpre primenjivala tehnologija projekcije filmova sa 35 mm, filmske trake, uz to ova zgrada je tokom proteklih sedam decenija korišćena za brojna kulturna dešavanja. Bioskop Bistrica je dokaz filmske (umetničke) tradicije grada i uvelike je uticao na izgradnju društvenog i kulturnog identiteta ove zajednice. Zgrada ima običan arhitektonski dizajn,karakterističan za period modernizma sredine XX veka. Bioskop je korišćen po svojoj osnovnoj nameni do početka 90-tih. Od 2001. godine zgrada je delimično bila korišćena za različite kulturno-umetničke aktivnosti. Za sedam decenija bioskop je ugostio veliki broj kulturno-umetničkih aktivnosti, što ga je činilo jednim od najvažnijih mesta prizrenskekulturne scene. Bioskop Bistrica je u procesu registracije na Listi kulturnog nasleđa pod privremenom zaštitom. Uskoro će zgrada biti registrovana kao spomenik.

kino lumbardhi 1 (7)kino lumbardhi 1 (8)   kino lumbardhi 1 (5)kino lumbardhi 1 (1)   kino lumbardhi 1 (2)

Džamija u selu Zatrić se smatra najstarijom u okolini Orahovca i deo je Liste kulturnog nasleđa pod privremenom zaštitom. Veruje se da je džamija sagrađena 1810 godine. Polovina građevine se koristila za molitvu, dok se druga polovina koristila kao osnovna škola/mejtep. U dvorištu džamije se nalaze grobovi značajnijih ličnosti iz verskog života sela Zatrić. Prema stanovnicima sela, zgradu su posećivali  vernici drugih regiona (Peć, Đakovica), jer u to vreme nije bilo drugih džamija na ovoj teritoriji. Ova institucija je igrala važnu ulogu u izgradnji znanja kod lokalnog stanovništva kao i u pogledu njihovog socijalnog života. Seoska zajednica gleda na ovu džamiju kao referentnu tačku kod identifikacije njihovih korena i starine. Džamija se ne koristi u potpunosti, jedan deo zgrade se koristi kao džamija, dok gotovo polovina zgrade se nalazi u veoma lošem stanju i ne koristi se za bilo kakvu namenu.

xhamia zatriq (1)xhamia zatriq (2)   xhamia zatriq (9) xhamia zatriq (10)   xhamia zatriq (13)xhamia zatriq (8)

Uprkos njihovom nacionalnom značaju, ovi spomenici arhitektonskog nasleđa propadaju, zbog nedostatka održavanja, korišćenja, vremenskih uslova i pogrešnih tretmana.

Ciljevi projekta su:

– Regeneracija istorijskih, društvenih i arhitektonskih vrednosti područja;

– Podizanje ponosa meštana na njihovo kulturno nasleđe;

– Unapređenje socijalno-ekonomske uslova područja;

– Očuvanje zgrade od uništenja;

– Obezbeđivanje pristupa, uživanja i obrazovanja za sve ljude, bez razlike;

– Ceniti nasleđe i izgraditi kapacitete.

Elaboracija projekta je započeta sredinom jula 2015, dok je sprovođenje radova isplanirano za kraj decembra 2015 godine.