Očuvanje i zaštita Tvrđave Vučitrna

1049184_593841420647694_419376736_o

Arheološki lokalitet “Vučitrnska Tvrđava” se nalazi u samom centru grada i sastoji se od građevinskih objekata sa slojevima različitih istorijskih perioda. Iako je nekoliko puta ponovno izgrađena tvrđava je uspela da preživi do danas . Neki istoričari sugerišu da bi tvrđava mogla biti izgrađena u VII veku za vreme vizantijskog doba . Takođe se smatra i da tvrđava potiče iz ilirsko-dardanskog perioda.

Zbog svog strateškog položaj, u doba kada je izgrađena, kao i u otomanskom dobu, tvrđava je korišćena za vojne potrebe. Tokom Otomanske vladavine, priča se da je tvrđava korištena i kao zatvor i turskog suda . Nakon toga, služila je za skladište oružja, gde se kula koristila kao žitnica i skladište kukuruza. U XX veku, pak se koristila kao zatvor, mesto za čuvanje ovaca, teren za odbojku, itd. U periodu 1955-1958 tvrđava je korišćena i kao bioskop i restoran, dok je u unutrašnjem dvorištu , bila postavljena ploča za balski ples, oko koje su bile postavljene klupe i stolovi. Južna strana tvrđave, gde se nalazila kabina za bioskopski projektor , je bila pokrivena krovom, dok su  na spoljnom zidu tornja, što se može videti i danas takođe , bili  postavljeni metalni delovi za zavese koje su služile za letnje projekcije. Tvrđavu su koristili građani sve do 1962 godine.

Kao arheološki lokalitet, tvrđava ima multi-dimenzionalne vrednosti koje ukazuju na njenu ulogu u kontekstu okruženja i njene funkcije u urbanoj sredini .Tvrđava ima veliku istorijsku vrednost kao simbol grada i svoje duge istorije  Tvrđava je imala različite funkcije upotrebe, ali njena glavna struktura ostaje ista,  Vrednost Vučitrnske tvrđave leži ne samo u individualnim karakteristikama . Zajedno sa turskim kupatilom, kamenin mostom i džamijama , Tvrđava doprinosi identitetu Vučitrnske prošlosti . Tvrđava je sagrađena u različitim vremenskim periodima, i kao takva poseduje različite slojeve građevinskog materijala, konstrukcije i građevinske tehnika . Ove intervencije , zajedno sa povezanim prostorima proporcijama čine da ovaj lokalitet ima arhitektonsku vrednost .

Strukturni elementi tvrđave su bili podcenjeni, niti su bili pregledani, niti ocenjeni i blizu totalnog raspadanja.  Pored starosti, lokalitet je oštećen i kao posledica vremenskih uslova , statičkih problema, pogrešnih vođenja, izlaganja vatri, vandalizma, zagađenja i biološke kolonizacije . Međutim ,glavni razlog za njegovu degradaciju je nemar i loše održavanje.

Konzervacija i adaptacija Vučitrnske tvrđave je planirana imajući u vidu status zaštite, autentičnost i integritet. Zbog toga što je tvrđava zaštićeni arheološki lokalitet, svaka izvršena intervencija u samoj strukturi je reverzibilna . Svi materijali koji se koriste su lokalni i isti kao originalni, a posao se obavlja sa tradicionalnim građevinskim tehnikama lokalnih majstora zanata.

Pored očuvanja strukture, Vučitrnska Tvrđava će biti adaptirana u funkcionalniji prostor za potrebe obrazovanja i interpretacije (Arheološki muze) i umetničkih i kulturnih događaja (sastanak pesnika) . Prilagođavanje tvrđave novoj funkciji će omogućiti svim ljudima, bez obzira na uzrast, pol, veroispovest ili sposobnosti, slobodan pristup i korišćenje prostora lokaliteta . Adaptacijski radovi su počeli u oktobru 2013, a završetak radova se planira maja 2014.

04-1024x681 05-1024x681  06-1024x681 07-1024x681  08-1024x682